Carnegiella strigata (Gunther, 1864)

Κείμενο: Αγγελική Βαρβαρέσου

Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν δύο βασικές εκδοχές για την ονομασία του Marbled Hatchet fish. Η πρώτη είναι ότι ο Ginther ήταν αυτός που ονόμασε το Carnegiella strigatus το 1864, το οποίο μετονομάστηκε και καθιερώθηκε με την ονομασία Carnegiella strigata από τον Eigenmann το 1909. Η δεύτερη εκδοχή, που είναι και λιγότερο σαφής, είναι ότι οφείλει το όνομα του στην Margaret Carnegie.

Η κοινή ονομασία του είναι Hatchet-fish, όπου Hatchet σημαίνει τσεκούρι. (Ετυμολογικά: Gasteropelecidae = γαστήρ + πέλεκυς, δηλαδή αυτός του οποίου η κοιλιακή χώρα έχει σχήμα που θυμίζει τσεκούρι) - strigata = ραβδωτός, (marbled = μάρμαρο = μαρμαίρω που σημαίνει λάμπω).

Ταξινόμηση: Η οικογένεια Gasteropelecidae περιλαμβάνει 3 γένη.

1) Gasteropelecus

• Sp. Gasteropelecus levis (silver hatchetfish)
• Sp. Gasteropelecus maculatus (spotted hatchetfish)
• Sp. Gasteropelecus sternicla (common hatchetfish)

2) Carnegiella

• Sp. Carnegiella marthae (black-winged hachetfish)

• Sp. Carnegiella myersi (Peru pygmy hatchetfish)
• Sp. Carnegiella strigata (marbled hatchetfish)

3) Thoracocharax

• Sp. Thoracocharax securis

Τα πιο συνηθισμένα hatchet-fish που συναντάμε είναι τα Gasteropelecus levis (silver hatchet-fish), Gasteropelecus sternicla (common hatchet-fish) και Carnegiella strigata (marbled hatchet-fish).

Περιγραφή: Το Carnegiella strigata έχει ασημί/λευκό χρώμα και το σχήμα του είναι από τα πιο περίεργα που συναντάμε στα ενυδρεία μας. Μια σκουρόχρωμη γραμμή, σχεδόν μαύρη, συνοδευόμενη από μια παράλληλη γραμμή χρώματος ασημί, ξεκινάει από τα βράγχια και καταλήγει στο διχαλωτό ουραίο πτερύγιο. Ενώ αυτή είναι ξεκάθαρη στα common hatchet-fish (είναι και η μοναδική άλλωστε), στα marbled αναμειγνύεται με άλλες, φαρδύτερες γραμμές χρώματος μαύρου. Αυτά τα «νερά-αποχρώσεις» είναι υπαίτια για την ονομασία των marbled hatchet fish.

Το σώμα τους είναι συμπιεσμένο πλευρικά και η θωρακική και κοιλιακή τους περιφέρεια είναι στρογγυλεμένη. Σ' αυτό το σημείο, οι θωρακικοί μύες παρουσιάζουν μεγάλη ανάπτυξη, με αποτέλεσμα να αποτελούν το 25% του βάρους τους. Τα θωρακικά πτερύγια μοιάζουν με φτερά που είναι στραμμένα προς τα επάνω και όταν βρίσκονται σε πλήρη έκταση, έχουν το μισό μήκος του συνολικού μεγέθους τους. Το ραχιαίο πτερύγιο, μετρίου μεγέθους, βρίσκεται πολύ κοντά στο ουραίο ενώ τα πτερύγια στην κοιλιακή χώρα, είναι πολύ μικρά, σχεδόν ατροφικά.

Τα ενήλικα ψάρια φτάνουν τα 6-7cm σε μήκος και ζουν συνήθως περίπου 5 χρόνια. Τα αρσενικά hatchet fish έχουν μικρότερο μέγεθος από τα θηλυκά και είναι πιο αδύνατα.

Αν και πολύ δύσκολος, λέγεται ότι ο σεξουαλικός διαχωρισμός του είδους μπορεί να επιτευχθεί με παρατήρηση από πάνω, σε κάτοψη δηλαδή. Ο αρσενικός έχει πιο λεπτό σώμα απ' ότι η θηλυκιά.

Συμπεριφορά: Είναι κοινωνικό είδος που ζει σε ομάδες 5-6 ατόμων και τρέφεται στα ανώτερα στρώματα του ενυδρείου. Επίσης είναι αρκετά ήρεμα ψάρια, αλλά για να έχουμε το κεφάλι μας ήσυχο, καλό θα είναι να μην ξεχνάμε ποτέ ανοιχτό, το καπάκι του ενυδρείου στο οποίο τα φιλοξενούμε, γιατί, συν τοις άλλοις, είναι και πολύ καλοί άλτες. Έχουν έναν εκπληκτικό τρόπο να αποφεύγουν τους διάφορους κινδύνους που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Σ' αυτό βοηθά η ικανότητα τους να "πετάνε" για μικρές αποστάσεις. Χρησιμοποιώντας τα πολύ δυνατά τους θωρακικά πτερύγια, μπορούν να "πετάξουν" από 2 έως 3 μέτρα. Για την ακρίβεια περνάνε ξυστά από την επιφάνεια του νερού.

Συντήρηση στο ενυδρείο: Αν υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός για τροφή ή και περιοχή μεταξύ hatchet-fish και άλλων ψαριών που τρέφονται-ζουν στα ανώτερα στρώματα τότε δημιουργούνται προβλήματα! Είναι ένας από τους ελάχιστους λόγους που τα hatchet-fish μπορεί να γίνουν επιθετικά προς τους συγκατοίκους τους. Γι' αυτό συνήθως επιλέγονται για συγκατοίκηση ήρεμα ψάρια που κολυμπούν σε διαφορετικά επίπεδα του ενυδρείου, όπως τα περισσότερα είδη tetras, ώστε να αποφευχθεί η ένταση και το στρες. Τα hatchet-fish χρειάζονται αρκετό χώρο για να κινηθούν και γι' αυτό προτιμούμε να αφήνουμε ελεύθερη την επιφάνεια χωρίς φυτά που καλύπτουν μεγάλο μέρος της. Μια ομάδα 5-6 ατόμων για να ζήσει αρμονικά σε ένα ενυδρείο, απαιτεί τουλάχιστον 50 λίτρα. Η θερμοκρασία που προτιμούν είναι 23-27 ^ο C και το pH του νερού θα πρέπει να κυμαίνεται από 6 έως 7 βαθμούς. Η γενική σκληρότητα μπορεί να φτάνει μέχρι και τους 15 βαθμούς (GΗ=15^ο ).

Διατροφή: Είναι σαρκοφάγα ψάρια με ιδιαίτερη προτίμηση στα έντομα. Τρώνε ζωντανές (daphniae, Artemia salina, blood worms, λάρβες και προνύμφες εντόμων) και κατεψυγμένες τροφές αλλά δεν λένε όχι και σε φύλλα (flakes) αρκεί να μην είναι μικρά κομμάτια τα οποία βυθίζονται γρήγορα. Σ' αυτήν την περίπτωση δεν θα κάνουν τον κόπο να ασχοληθούν, μιας και λόγω «χαρακτήρα», ποτέ δεν πρόκειται να αφιερώσουν χρόνο, για να εξερευνήσουν ολόκληρο το ενυδρείο.

Ασθένειες: Πρέπει να δώσουμε μεγάλη προσοχή μιας και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στο ich. Αν δεν γίνει καλή προσαρμογή κατά την εισαγωγή τους στο ενυδρείο ή δημιουργηθούν εντάσεις που τους προκαλεί stress, είναι πολύ πιθανό να "θρηνήσουμε" θύματα. Μετά τη διάγνωση, αν καθυστερήσουμε την θεραπεία τους έστω και μία μέρα, ακόμα και τα πιο δυνατά και υγιή hatchet-fish θα είναι δύσκολο ακόμη και απίθανο αν καταφέρουν να επιβιώσουν.

Αναπαραγωγή: Σε περιβάλλον αιχμαλωσίας δεν υπάρχουν επίσημες αναφορές για επιτυχημένες αναπαραγωγές. Στην φύση, η θηλυκιά γεννά τα αυγά της στα επιπλέοντα φυτά και αμέσως μετά ο αρσενικός τα γονιμοποιεί, περνώντας την πυελική του χώρα και αποδεσμεύοντας σπέρμα, πολύ προσεκτικά πάνω τους. Για να εκκολαφθούν τα αυγά πρέπει η γενική σκληρότητα να μην ξεπερνά τους 5 βαθμούς (GΗ=5) ενώ το pH θα πρέπει να κυμαίνεται από 5.5 έως 6.5 ^ο βαθμούς.

Η εκκόλαψη γίνεται μέσα σε 30 ώρες ενώ τα μικρά κολυμπούν ελεύθερα από την πέμπτη μέρα.