Aulonacara stuartgranti Φωτό: Θεόδωρος Βελλής

«Το όνειρό μου, αν μια τέτοια συνύπαρξη ήταν ποτέ εφικτή, θα ήταν ένα ενυδρείο χιλίων και πλέον λίτρων στο οποίο θα έβαζα όσα περισσότερα είδη Aulonocara θεωρούνταν σωστό και επιτρεπτό, από άποψη αναλογίας λίτρων νερού ανά ψάρι. Από χρωματικής και μόνο άποψης δεν θα με ενδιέφερε να βάλω και κάποιο περαιτέρω είδος στο ίδιο ενυδρείο. Τι άλλο θα μπορούσε δηλαδή να ζητήσει κανείς με την χρωματική ποικιλία που διακρίνει τα διάφορα είδη Aulonocara;»

Αυτή ήταν σε ελεύθερη μετάφραση η απάντηση του ιδιοκτήτη ενός μεγάλου καταστήματος στην Φρανκφούρτη, που ασχολείται μόνο με ενυδρεία και με την πώληση των ζωντανών δημιουργημάτων που ζουν σε αυτά, όταν των ρώτησα ποια είναι η μεγάλη του αδυναμία ανάμεσα στις Κιχλίδες της συγκεκριμένης λίμνης. Και πρέπει να παραδεχτώ ότι η απάντησή του με άφησε άφωνο. Ένα τέτοιο ενυδρείο, θα αποτελούσε σίγουρα ένα υπέροχο θέαμα από κάθε άποψη... αν βέβαια ήταν εφικτό, πράγμα που βεβαίως δεν είναι (τουλάχιστον όχι κάτω από απολύτως ασφαλείς συνθήκες), όσο και αν αυτό μας στενοχωρεί και μας χαλάει κάποια σχέδια! Το γιατί θα το μάθουμε λίγο πιο κάτω. Για να ξεκινήσουμε όμως σωστά θα πρέπει, όπως σε όλα τα θέματα προς εξέταση άλλωστε, να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Aulonacara baenchi Φωτό: Θεόδωρος Βελλής

  Αν και ως γνωστόν υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη Aulonocara στην λίμνη, χαρακτηριστικότερα όλων και ευρέως αναγνωρίσιμα είναι κυρίως τα εξής: Aulonocara nyassae (Regan 1922), Aulonocara hansbaenschi ή αλλιώς κατά πολλούς και Aulonocara stuartgranti, προς τιμήν του γνωστού εξαγωγέα Αφρικανικών Κιχλίδων Stuart Grant (Meyer & Riehl 1985), Aulonocara baenschi (Meyer & Riehl 1985), Aulonocara jacobfreibergi (Johnson 1974), Aulonocara macrochir, Aulonocara brevirostre και Aulonocara rostratum (Trewavas 1935) και Aulonocara maylandi (Trewavas 1984). Ακολουθούν και αρκετά άλλα είδη μεταξύ των οποίων τα
Aul. aquilonium, Aul. brevinidus και Aul. gertrudae τα οποία κατέγραψε επίσημα ο γνωστότατος Ad Konings το 1995. Αξίζει επίσης να αναφέρουμε ένα προσφάτως καταγεγραμμένο είδος από τον κύριο Tawil προς τιμήν του Ad Konings, με το επίσημο πλέον όνομα Aulonocara koningsi (2003). Σημειώστε εδώ κάτι ακόμη που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: αν και υπάρχουν πολλά ακόμη είδη που δεν αναφέρονται παραπάνω, καθένα από αυτά έχει δύο, τρεις ή και περισσότερες γεωγραφικές χρωματικές παραλλαγές. Ένα απλό παράδειγμα ανάμεσα στα τόσα, είναι αυτό της Aulonocara stuartgranti (hansbaenschi) στην οποία τα χρώματα εναλλάσσονται με χαρακτηριστική ποικιλία, ξεκινώντας από την Usisya (σχεδόν όλη κίτρινη), την Chilumba (έντονο μπλε), την Chiloelo (με λίγο πορτοκαλί), τα δύο διαφορετικά είδη από Chitimba Bay (τα χωρίζουν μόνο 2χλμ. ακτής), την Chiwindi, την Lumbaulo, την Cobwe, την Steveni και πολλά άλλα τα οποία όμως όλα μαζί ανήκουν στο προαναφερθέν είδος. Φανταστείτε λοιπόν να αγοράζατε στην τύχη από κάποιο κατάστημα, μία Aulonocara άγνωστης προέλευσης και να θέλατε μετά να μάθετε με κάποιον τρόπο για ποιο ακριβώς είδος πρόκειται! Καλή τύχη...

  Εμείς πάντως, σε αυτό το άρθρο θα αναφερθούμε γενικότερα σε αυτά που πρέπει να γνωρίζει όποιος θελήσει να φιλοξενήσει κάποιο είδος Aulonocara στο ενυδρείο του. Δεν θα ασχοληθούμε με κάποιο συγκεκριμένο μέλος, μιας και θεωρώ ότι δεν υπάρχουν βαρυσήμαντες διαφορές για να προτιμηθεί για κάποιον λόγο το ένα είδος έναντι του άλλου, πέρα από τις χρωματικές διαφορές που παρουσιάζουν.

Aulonacara "Ruby red" Φωτό: Νάθαν Μακρής

  Στον φυσικό τους βιότοπο, τη λίμνη Malawi, συναντώνται κατά μήκος των περισσοτέρων ακτών και συγκεκριμένα στο σημείο όπου οι βραχώδεις σχηματισμοί έρχονται σε επαφή με τον αμμώδη βυθό και σε βάθος που ποικίλει από 8 έως 20 μέτρα, με τα περισσότερα είδη να βρίσκονται στην ζώνη των 10 με 15 μέτρων. Εκεί, στην ρίζα τέτοιων βράχων, σκάβουν τα αρσενικά την φωλιά τους καθώς ωριμάζουν και ετοιμάζονται για τις πρώτες ερωτικές περιπτύξεις τους. Τα αρσενικά είναι αναπαραγωγικά έτοιμα στην ηλικία των 6 - 8 μηνών (το ίδιο ισχύει σχεδόν και για τα θηλυκά) και το εντυπωσιακό είναι ότι τα αρσενικά στα περισσότερα είδη Aulonocara σε αυτήν την ηλικία έχουν σχεδόν (αν όχι ολοκληρωτικά) εμφανίσει τα υπέροχα χρώματά τους. Λόγω του νεαρού της ηλικίας τους όμως, αλλά και του ακόμη μικρού τους μεγέθους, οι πρώτες τους γέννες δεν ξεπερνούν συνήθως τα 10-15 μικρά. Μην ξεχνάτε άλλωστε ότι σε τόσο μικρή ηλικία τα αρσενικά σπάνια ξεπερνούν τα 4,5-5,0 εκατοστά, ενώ τα θηλυκά είναι ακόμη μικρότερα (περίπου 3,5-4,0 εκ.). Μεγαλώνοντας βέβαια, τα αρσενικά φτάνουν τα 10-13 εκ. και τα θηλυκά τα 7,5-9,0 εκ. αναλόγως είδους. Σε αυτό το μέγεθος δεν είναι σπάνιο να δούμε γέννες που θα ξεπερνούν ακόμη και τα 55-60 νεογνά, με τον μέσο όρο να είναι αρκετά πιο χαμηλά και να κυμαίνεται συνήθως γύρω στα 30-35 μικρά, πράγμα που εξαρτάται και από το συγκεκριμένο είδος που κρατάμε. Η μέθοδος εκκόλαψης των αυγών είναι η τυπική που ακολουθεί η πλειονότητα των Κιχλίδων της λίμνης, δηλαδή εκκόλαψη των αυγών για 21-28 ημέρες μέσα στο στόμα της θηλυκής, πράγμα που είναι ευρέως γνωστό και με τον όρο maternal mouthbrooding.

  Τα είδη Aulonocara έχουν επίσης το προτέρημα ότι μπορούν να κρατηθούν άνετα και σαν ζευγάρι (ο αρσενικός δεν γίνεται ιδιαίτερα βίαιος) αλλά και υπό την μορφή γκρουπ με αναλογία, για παράδειγμα, ενός αρσενικού με δύο ή τρεις θηλυκές! Εδώ βοηθάει σημαντικά το γεγονός ότι ο σεξουαλικός διμορφισμός στα διάφορα είδη Aulonocara είναι πολύ εύκολος αφού τα θηλυκά δεν παρουσιάζουν μεγαλώνοντας τα έντονα χρώματα των αρσενικών, αλλά παραμένουν σχεδόν το ίδιο άχρωμα (γκρι-ασημί με ελάχιστο πορτοκαλί, κίτρινο ή μπλε στις άκρες των πτερυγίων τους) καθ΄ όλη την διάρκεια της ζωής τους.

  Σε συνθήκες αιχμαλωσίας, όπως είναι η ζωή μέσα σε ένα ενυδρείο, καλό είναι να τηρούμε κάποιους κανόνες, προκειμένου να εξασφαλίσουμε σε αυτά τα υπέροχα πλάσματα όσο το δυνατόν καλύτερη διαβίωση. Έτσι λοιπόν, το μικρότερο δυνατό ενυδρείο που θα μπορούσε να φιλοξενήσει κατάλληλα ένα μικρό γκρουπ Aulonocara, αποτελούμενο από 3-4 άτομα του είδους (έναν μόνο αρσενικό όπως αναφέραμε και πιο πάνω) είναι αυτό με χωρητικότητα 180 λίτρων. Αν επιθυμούμε να φιλοξενήσουμε και κάποια άλλα είδη στο ίδιο ενυδρείο για μεγαλύτερη ποικιλία, θα πρέπει να στραφούμε σε ενυδρεία από 350 λίτρα και πάνω.

(Παρένθεση... Λάβετε υπ όψιν σας, μια και μιλήσαμε για συγκάτοικους, ψάρια ήπιου χαρακτήρα θεωρούνται ιδανικά για αυτόν τον σκοπό και καλό θα ήταν να αποφεύγονται ψάρια που ανήκουν στο γκρουπ των m'buna. Μία μικρή εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα θα μπορούσε να θεωρηθεί το Labidochromis caeruleus, το οποίο αν και ανήκει στο γκρουπ των m'buna είναι γνωστό για τον γενικά ήπιο χαρακτήρα του. Κλείνουμε την παρένθεση και συνεχίζουμε.)

  Μια επίσης σημαντική παράμετρος που δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε, είναι η αναλογία πέτρας και άμμου που θα καλύπτει την επιφάνεια του ενυδρείου μας. Τα Aulonocara αν και είναι ψάρια που ζουν κυρίως κοντά σε μεγάλες πέτρες (άλλωστε εκεί καταφεύγουν με τα πρώτα σημάδια κινδύνου για να βρουν καταφύγιο), είναι και γνωστά για τις βόλτες που τους αρέσει να κάνουν μπροστά από την φωλιά τους και πάνω από τον αμμώδη βυθό. Ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να καλύψουμε πάνω από το 50% της επιφάνειας του ενυδρείου με πέτρες, προκείμενου να υπάρχει ο απαιτούμενος χώρος για σουλάτσα. Πιστέψτε με, θα τον εκτιμήσουν δεόντως! Μην ξεχνάτε ότι εκεί στρέφονται (στην άμμο δηλαδή) και στο φυσικό τους περιβάλλον για αναζήτηση τροφής, αφού τρέφονται κυρίως με μικροοργανισμούς που βρίσκουν σε αυτήν ή και (σπανιότερα όμως) στην επιφάνεια κάποιας πέτρας. Οπότε, δίνοντάς τους τον κατάλληλο χώρο και την κατάλληλη τροφή θα μπορείτε να είστε ήσυχοι για την υγεία τους. Κατάλληλη τροφή, εκτός από ό,τι θα βρίσκουν να τσιμπάνε με την πάροδο του χρόνου μέσα στο ενυδρείο, θεωρείται μια ποικιλία από τροφές, οι οποίες θα αναγράφουν ότι είναι κατάλληλες για Αφρικάνικες Κιχλίδες και τις οποίες θα εναλλάσσουμε μεταξύ τους μέρα με την μέρα.

  Καλά όλα αυτά, αλλά γιατί είναι τόσο δύσκολη ή μάλλον σχεδόν ανέφικτη η συνύπαρξη περισσοτέρων ειδών Aulonocara στο ίδιο ενυδρείο;

Ο λόγος είναι η στενή συγγένεια που υπάρχει μεταξύ των διαφόρων ειδών.

Ωραία, μπορεί να αναρωτηθεί κάποιος, και δημιουργεί αυτό τόσο σοβαρό πρόβλημα; Ναι, γιατί οποιαδήποτε δύο Aulonocara προερχόμενα από διαφορετικά είδη το καθένα, μπορούν να αναπαραχθούν μεταξύ τους και να κάνουν υβρίδια, τα οποία μάλιστα γεννιούνται αναπαραγωγικά ικανά! Το θέμα είναι να μην συμβεί, αν συμβεί καταλήγεις με ψάρια στα χέρια σου τα οποία δεν θέλει κανείς και τα οποία έχουν την δυνατότητα να συνεχίσουν να αναπαράγονται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάτι τέτοιο είναι εντελώς ανέφικτο, άλλωστε και ο ίδιος ο Ad Konings αναφερόμενος στο συγκεκριμένο θέμα, τόνισε σε ένα πρόσφατο άρθρο του ότι, ενώ θα ήταν σοφό να αποφεύγεται μια τέτοια κίνηση (λόγο ρίσκου αλλά και της έλλειψης εμπειρίας εκ μέρους πολλών νέων στο χόμπι) κάτι τέτοιο δεν θα ήταν εντελώς ανέφικτο αν γινόταν  μια πολύ προσεκτική επιλογή των ειδών που θα φιλοξενηθούν στο ίδιο ενυδρείο.

Έδωσε και ένα παράδειγμα σχετικά με αυτό λέγοντας ότι θα μπορούσαν να επιλεγούν ένα ζευγάρι από κάθε κύριο είδος Aulonocara, όπως για παράδειγμα stuartgranti με jacobfreibergi και ethelwynnae, των οποίων όμως, οι γεωγραφικές μορφές που θα διαλέγαμε να διέφεραν όσο το δυνατόν περισσότερο μεταξύ τους (όχι ως προς τον τρόπο που θα μασάνε... απλά να διαφέρουν χρωματικά). Κατ' αυτό τον τρόπο θα μειώναμε στο ελάχιστο την πιθανότητα δημιουργίας υβριδίων στο ενυδρείο. Αλλά, ακόμη και έτσι, το ρίσκο παραμένει εφόσον μπορεί κάποια στιγμή να χάσουμε για κάποιον λόγο ένα από τα θηλυκά ψάρια και το αρσενικό του να στραφεί στην πιο εύκολη και πλησιέστερη σε αυτόν θηλυκή, βγάζοντας από την μέση τον αρσενικό του είδους της και ζευγαρώνοντας μαζί της χωρίς να πάρουμε χαμπάρι το πώς, το πότε και το γιατί! Για αυτό, ακόμα και ο ίδιος Ad Konings, καταλήγει ότι "Θα έπρεπε να αποφεύγεται η συγκατοίκηση διαφορετικών μορφών Aulonocara στο ίδιο ενυδρείο..." και προτείνει, για παράδειγμα, την επιλογή ενός οποιουδήποτε είδους Copadichromis για συγκάτοικο, τονίζοντας παράλληλα ότι πρέπει να σκεφτούμε της άπειρες δυνατότητες συνδυασμών που έχουμε προτού αποφασίσουμε να πάρουμε ένα τέτοιο ρίσκο, με ότι αυτό συνεπάγεται. Η τελική απόφαση, δική σας...